Sunday, 18/08/2019 - 07:53|
CHÀO MỪNG BẠN ĐẾN VỚI WEBSITE CỦA PHÒNG GD&ĐT HUYỆN VĨNH LỢI
A- A A+ | Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên twitter Chia sẻ bài viết lên google+

Bàn về công tác giáo dục truyền thống “Tôn sư trọng đạo” trong nhà trường hiện nay.

Với người Việt Nam ta, từ xưa đến nay "tôn sư trọng đạo" là một giá trị truyền thống quý báu. Thấm nhuần đạo lý "uống nước nhớ nguồn", ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11 trở thành ngày hội "tôn vinh nghề thầy" của toàn dân.
Vào ngày này, trên khắp mọi miền đất nước, các em học sinh lại cùng nhau mang hoa đến chúc mừng các cô giáo, thầy giáo, bày tỏ lòng biết ơn đối với những người đã có công dạy dỗ mình. Thật là cảm động khi được chứng kiến những cuộc sum họp thầy trò như thế.

Người thầy luôn là một tấm gương sáng cho học trò noi theo, ngoài việc có kiến thức uyên bác thì người thầy phải có đạo đức lối sống mẫu mực, có lòng yêu thương học trò, yêu nghề, sống nhân ái nghĩa tình, trọng đạo lý được mọi người kính trọng.

Truyền thống “tôn sư trọng đạo” trước hết xuất phát từ vai trò của người thầy dạy trong xã hội. Vai trò của thầy dạy học hết sức quan trọng và không thể thay thế được. Câu nói: “Không thầy đố mày làm nên” đã nói lên điều đó. Thật vậy, cha mẹ sinh con, nuôi dưỡng, giáo dục con theo đạo lý, đạo đức xã hội và truyền thống gia đình, góp phần quyết định sự phát triển thể chất và hình thành các phẩm chất đạo đức của con. Tuy nhiên, muốn phát triển nhân cách, kiến thức, kỹ năng và thái độ đối với các vấn đề của cuộc sống… để có được tri thức sâu, rộng, có thế giới quan, nhân sinh quan đúng đắn, không thể thiếu vai trò của giáo dục nhà trường nói chung và các thầy dạy nói riêng. Nhà trường và thầy dạy không chỉ dạy chữ mà còn dạy người, trong đó dạy làm người được đặt ở vị trí hàng đầu. Vì thế, công lao của thầy dạy được đặt ngang hàng với công lao cha mẹ - “công cha, nghĩa mẹ, ơn thầy” và do đó mà phải “mồng một tết cha, mồng hai tết mẹ, mồng ba tết thầy”. Hơn thế, cổ nhân còn dạy rằng: “nhất tự vi sư, bán tự vi sư”, nghĩa là một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy, không được coi thường và vô ơn với thầy. Khắc ghi lời Bác dặn, kế thừa truyền thống “tôn sư trọng đạo” của dân tộc, Đảng và Nhà nước ta đã có những chính sách nhằm phát huy mọi tiềm năng của con người, trong đó có đội ngũ thầy, cô giáo và những người làm công tác quản lý giáo dục.


Tuy nhiên, trong những năm gần đây, truyền thống “tôn sư trọng đạo” đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Các hành vi vô lễ của học sinh, sinh viên với thầy cô có thể bắt gặp ở mọi nơi, mọi lứa tuổi, mọi cấp học. Các hành vi coi thường, xúc phạm, phỉ báng, thiếu trung thực với thầy đều bị xã hội lên án mạnh mẽ. Tất nhiên, để dành được sự tôn kính của người học và xã hội như vậy, người thầy phải rất mô phạm, mẫu mực về nhân cách, đạo đức và có hiểu biết sâu rộng về nhiều mặt của đời sống xã hội.Truyền thống “tôn sư trọng đạo” cùng với truyền thống hiếu học của nhân dân ta đã làm nên một nước Việt Nam “ngàn năm văn hiến”. Thực tế này đang đặt ra câu hỏi đối với cả ba phía gia đình, nhà trường và xã hội.

Là nhà giáo dù giảng dạy ở cấp học nào thì cũng đã từng là học trò trước khi bước lên bục giảng. Nhờ có công lao của bao thế hệ thầy cô giáo mới có thế hệ nhà giáo hôm nay. “Trọng thầy mới được làm thầy”, nếu để mất đi sự kính trọng đó thì phải tự trách mình trước.

 Nguyên nhân và các giải pháp:

“Tôn sư trọng đạo” đã có từ lâu, thể hiện sâu sắc nền văn hóa phương Đông, đặc biệt là ở nước ta, việc “tôn sư trọng đạo” thể hiện bằng thái độ tôn quý người thầy, là một truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

Trong cơ chế thị trường, không ít nhà giáo đánh mất lòng tự trọng, tự biến mình thành “người bán chữ” lạnh lùng, sòng phẳng có khi đến mức tàn nhẫn.

Có người nói đó chỉ là “con sâu làm rầu nồi canh”. “Suy đi thì phải nghĩ lại, muốn có "tôn sư trọng đạo" thì trước tiên thầy phải cho ra thầy. Tôi nghĩ một người thầy giáo, cô giáo mà học thức uyên thâm, đạo đức mẫu mực thì mọi người sẽ nghiễm nhiên "tôn trọng".

Người thầy tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang nhất dù là tên tuổi không được đăng trên báo, không được hưởng huân chương, những người thầy giáo tốt là những người anh hùng vô danh”. Tại buổi nói chuyện chỉnh huấn giáo viên phổ thông toàn miền Bắc, năm 1958, Bác Hồ đã nhắc lại câu “giáo bất nghiêm, sư chi đoạ” - dạy không nghiêm là do thầy lười nhác. Để nhắc nhở trách nhiệm cao cả, đáng trân trọng của người thầy, Người căn dặn: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây. Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”.

Ngày nay, yêu cầu về chất lượng đối với người thầy cũng rất cao. Đồng thời với dạy chữ, người thầy còn phải dạy người. Dạy chữ không chỉ đơn thuần là truyền đạt kiến thức, mà quan trọng hơn là phải tạo cho người học khả năng sáng tạo, khả năng tự thích nghi với mọi hoàn cảnh. Giáo dục học sinh, trước hết phải thấy rằng, giáo dục nói chung và giáo dục nhân cách học trò (trong trường học) nói riêng không hề dễ dàng bởi nhiều lí do. Trong đó, phải kể đến một yếu tố là tính phức tạp trong đời sống cá nhân mỗi người và tính phức tạp giữa các cá nhân trong tập thể (học sinh chúng ta không phải là một loại sản phẩm được ra đời từ một khuôn đúc sẵn, theo một công thức chế tạo định trước), trước mắt chúng ta là những con người, những học sinh có thể chất, tâm hồn tư tưởng, tình cảm, năng lực, suy nghĩ, lối sống khác nhau. Là kết quả của sự tác động tổng hoà của nhiều yếu tố tự nhiên, xã hội không giống nhau. Làm thế nào để tất cả các em đều phát triển theo định hướng tích cực của nhà trường, của thầy cô?

Mặt khác lại phải thấy rằng, trong nhà trường, sự tác động của người thầy đối với học trò là sự tác động quan trọng hàng đầu gần như là yếu tố quyết định thiên hướng phát triển năng lực và định hình nhân cách của các em.Về điều này, người xưa cũng đã đúc kết “Giáo bất nghiêm, sư chi đoạ” (Dạy học trò không nghiêm là lỗi ở thầy), “thầy nào trò ấy” có lẽ cũng không sai.

Vậy giáo dục nhân cách, rèn năng lực phẩm chất cho học sinh trong nhà trường nên bắt đầu từ đâu? Phải bắt đầu từ người thầy, người thầy có thể bằng hai con đường cơ bản để giáo dục học sinh: Cảm hoá bằng tình cảm (đức trị) và sử dụng kỉ luật phù hợp (pháp trị). Nhưng rõ ràng là không thể tránh khỏi sai số và hệ lụy.

Thực tế nhiều học sinh không thể dùng lời nói, hoặc là dùng tình cảm đơn thuần để động viên khích lệ giáo hoá. Lại có những học sinh trở nên chai lì, bất cần, bất chấp kỉ luật và cả hình phạt. Những đối tượng như vậy đòi hỏi mỗi người thầy phải thực sự là những “kĩ sư tâm hồn” hết sức uyển chuyển, linh hoạt và khéo léo.

Nhưng dù linh hoạt, khéo léo, mềm dẻo và uyển chuyển đến mức nào thì một yếu tố không thể thiếu đó là “cái uy” của người thầy trước học trò. Nếu thiếu “cái uy” này thì mọi cố gắng có thể đều không mang lại hiệu quả.

Nếu thầy không có uy, khi cảm hoá bằng tình cảm đơn thuần có thể  học sinh sẽ “nhờn”, sẽ cho là giả dối. Nếu thầy không có uy, khi nghiêm hình phạt dễ làm trẻ oán giận, phản ứng tiêu cực.

Có nghĩa là tự bản thân người thầy phải toát lên sức mạnh cảm hoá thu phục, cuốn hút, hấp dẫn học sinh, để các em tự nguyện tự giác, tự động theo chỉ dẫn của thầy. Nói khác đi là phải làm thế nào để biến quá trình giáo dục của thầy thành quá trình tự giáo dục của trò.

Thầy không cần dùng những lời “ái mĩ”, không cần thể hiện tình cảm ồn ào mà học sinh vẫn cảm được tấm lòng, đức độ của thầy mà sinh lòng cảm mến mà vâng lời thầy.

Thầy không cần ra “uy”, không quá nghiêm khắc đến độ “sắc lạnh” mà trò vẫn nể sợ khuôn phép. Khó ! Nhưng mỗi người thầy chúng ta đều có thể nắm trong tay bí quyết thần kì ấy. Bởi xét cho cùng, “uy” của người thầy chính là cái uy tín thực chất, (nhân cách thực chất, tài năng thực chất, tình yêu thương thực sự dành cho trẻ, dành cho nghề, lòng hi sinh và đức tận tụy...) toả sáng một cách tự nhiên không cần đánh bóng, được thể hiện một cách thấm nhuần trong sinh hoạt, trong cư xử, trong lao động học tập công tác, trong mọi lĩnh vực hoạt động cũng như trong mọi mối quan hệ...

Để có được điều đó, không có con đường nào khác là bản thân mỗi người thầy phải nghiêm túc rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, lối sống, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, trau dồi kinh nghiệm sống... phải thực sự "khắc kỉ vị nhân", lời nói đi đôi với việc làm. Điều này khó nhưng không phải không làm được.

Hiện nay, chúng ta đã và đang đồng thời tổ chức thực hiện nhiều cuộc vận động lớn trong nghành: Cuộc vận động xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”, làm cho học sinh thêm yêu trường mến lớp, các em thực sự cảm thấy mỗi ngày đến trường là một ngày vui; Cuộc vận động “Kỉ cương, tình thương trách nhiệm”, tăng cường chỉnh đốn kỉ cương trường lớp gắn với việc tôn vinh đề cao lòng nhân ái, tình yêu thương, tinh thần trách nhiệm thực sự của đội ngũ nhà giáo đối với các em;…

Đó chính là sự vận dụng sáng tạo linh hoạt, sự kết hợp hài hoà, sự kế thừa, phát huy những tinh hoa trong quan điểm giáo dục của cổ nhân, nhưng vẫn gắn với thực tiễn và phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ giáo dục đào tạo trong thời đại mới.

Bên cạnh đó, tiếp tục thực hiện việc “Học tập làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, “Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương sáng về đạo đức về tinh thần tự học và sáng tạo” chính là con đường là biện pháp hữu hiệu để những người thầy chúng ta tự xây dựng cái “uy” của mình trong con mắt học trò. Đó là bí quyết để chúng ta nhận được sự tin tưởng tôn kính của các em - khởi nguồn của những thành công trong giáo dục thế hệ trẻ.

Người thầy là người đảm đương trọng trách đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện và đưa con người thành đạt trong cuộc sống, sống có nhân nghĩa và làm cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn; xã hội đã đặt toàn bộ niềm tin lên vai người thầy trong vai trò “dạy chữ, dạy người” và niềm tin đó đã được khắc sâu trong suy nghĩ, hành động của mỗi một người dân Việt Nam. Ý thức được trách nhiệm cao cả ấy, thế hệ nối tiếp thế hệ, những lớp người đã cống hiến công sức, cuộc đời cho sự nghiệp giáo dục - đào tạo đã và đang hoàn thành tốt trách nhiệm của mình.

Dù xã hội có nhiều biến động, Nhà giáo vẫn là những người được tôn vinh, kính trọng, nghề giáo vẫn là nghề cao quý trong những nghề cao quý. Với tư cách là những người thầy, chúng ta nghĩ gì về trách nhiệm của mình!

Xin mượn lời nhà thơ, nhà giáo Nguyễn Bùi Vợi trong bài giới thiệu tập tuyển thơ “Thầy giáo và nhà trường” để kết thúc bài tham luận: “Đạo đức và tình nghĩa, chỉ mấy chữ tưởng chừng khô khan ấy mà thế hệ này đến thế hệ khác thay nhau giữ gìn như giữ vàng mười của phẩm giá, của lối sống, của đạo lý dân tộc. Không còn đạo đức, không còn tình nghĩa, thì dù có sống với nền văn minh vật chất nào, con người cũng chỉ là bầy - thú - giàu - sang mà thôi. Nhiều thầy cô có người đã trở về với cát bụi, có người đã về hưu, có người còn đang trên bục giảng… tất cả đều sống mãi trong tâm tưởng nhiều thế hệ học trò”.

Loan Thảo  (THCS Nguyễn Minh Nhựt)

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết